Treść strony

SSAKI

W Parku Narodowym „Ujście Warty” stwierdzono 39 gatunków ssaków. Spośród nich, 6 gatunków należy do rzędu owadożernych, 2 gatunki do rzędu nietoperzy (rząd wymaga dalszych badań na tym terenie), 1 gatunek do rzędu zajęczaków, 14 gatunków do rzędu gryzoni, 11 gatunków do rzędu drapieżnych oraz 5 gatunków do rzędu parzystokopytnych.
Ze względu na charakterystykę Parku wiele występujących tu ssaków wykazuje przystosowanie do ziemno-wodnego trybu życia. Przykładami mogą być:
• Owadożerny rzęsorek rzeczek, którego ślina zawiera jad paraliżujący ofiary - bezkręgowce wodne, ślimaki, płazy, małe ryby. Bardzo charakterystyczne dla rzęsorka rzeczka są owłosione tylne kończyny oraz ogon (tu tworzą tzw. kil). Owłosienie to pomaga rzęsorkowi podczas pływania, tworząc dodatkową powierzchnię pływną.
Bóbr, to zwierzę roślinożerne i ściśle związane ze środowiskiem wodnym. Dlatego też bogata sieć hydrologiczna Parku sprzyja jego występowaniu. Licznie spotkać tu można wybudowane przez bobry tamy, mające na celu zatrzymanie wody w danym miejscu oraz wzniesione żeremia, gdzie bobry zamieszkują. Wiosną żeremia te wykorzystywane są przez gęgawy jako platformy pod gniazda.
• Również roślinożerne i należące do gryzoni: piżmak i karczownik ziemnowodny, w odróżnieniu od bobra, wykazują od kilkunastu lat tendencję spadkową. Związane jest to prawdopodobnie z wysoką liczebnością norki amerykańskiej, dla której stanowią pożywienie. Piżmak jest gatunkiem obcym, sprowadzonym do Europy przez człowieka, natomiast karczownik jest przedstawicielem polskiej fauny.
• Drapieżna, doskonale pływająca wydra, wspaniale potrafi wykorzystać środowisko wodne stanowiące dla niej zarówno źródło pożywienia (ryby, płazy, bezkręgowce), jak i miejsce schronienia oraz zabaw, tak chętnie prowadzonych nawet przez dorosłe osobniki. Wydaje się, że populacja wydry na tym terenie nieznacznie zwiększa swoją liczebność.


Rozbudowana sieć hydrologiczna Parku, to idealne środowisko dla zwierząt zależnych od wody. Zarówno cieki, jak i zbiorniki stanowią miejsce pobierania pokarmu, schronienia oraz odpoczynku dla kilku z występujących tutaj gatunków ssaków.
Są to m.in.:
Norka amerykańska, której podstawę pożywienia stanowią ryby pozyskiwane zarówno z cieków, jak i wód stagnujących. W diecie norki ważny element stanowią także ptaki i ich jaja, płazy oraz małe ssaki. Norka jest zwierzęciem doskonale pływającym, wspinającym się na drzewa oraz inteligentnym, dlatego jako gatunek obcy stanowi duże zagrożenie dla polskiej fauny, w szczególności dla ptaków wodnych i błotnych. Czynnikiem wpływającym pozytywnie na liczebność norki są rozmieszczone w okolicy Parku fermy. Uciekinierzy z ferm zasilają lokalną, dziką populację norki amerykańskiej.
Szop pracz, to pokarmowy oportunista wykazujący się dużym sprytem oraz inteligencją. Głównymi składnikami jego pożywienia są małe ssaki, płazy, bezkręgowce wodne, czyli fauna związana w znacznym stopniu ze środowiskiem wodnym. Szop nie stroni też od zjadania roślin oraz odpadków produkowanych przez człowieka. Szop pracz jako gatunek obcy, sztucznie wsiedlony przez człowieka, stanowi potencjalne zagrożenie dla lokalnej fauny i flory, a tym samym może powodować zachwianie równowagi ekologicznej.
Tchórz jest gatunkiem chętnie wybierającym siedlisko, gdzie znajdują się cieki lub zbiorniki. Spowodowane jest to dietą tchórza, gdzie ważnym składnikiem są płazy. Ssak ten szczególnie chętnie odwiedza zbiorniki wodne w sezonie zimowym, ponieważ na ich dnie hibernują płazy, które o tej porze roku stanowią nawet do 90% pobieranego przez tchórza pokarmu.

Charakterystyczne dla Parku są otwarte przestrzenie, na które składają się głównie użytki zielone wykorzystywane rolniczo (koszenie, wypas) oraz nieużytki, często porośnięte dorastającą do wysokości 4 m trzciną pospolitą. Środowisko to bardzo chętnie zasiedlane jest przez występujące na tym terenie ssaki kopytne: jelenia, sarnę oraz dzika.
Największy z nich – jeleń, pomimo niedostatku lasów, które stanowią podstawowe środowisko życia tego zwierzęcia, doskonale przystosował się do panujących tutaj warunków. Jeleń w Parku Narodowym „Ujście Warty”, po zasiedleniu niewielkich skrawków podmokłego lasu (łęg i ols), w wyniku braku właściwego siedliska zaczął rozprzestrzeniać się na przyległe obszary. Tereny te, to mozaika wilgotnych łąk, ziołorośli, szuwarów (w tym ważnych dla gatunku trzcinowisk), przy czym dwa pierwsze stanowią bazę pokarmową zwierzęcia, natomiast ostatnie służy jako doskonałe schronienie. Na skraju trzcinowisk, jesienią odbywa się spektakularne widowisko, jakim są gody jeleni zwane rykowiskiem. Usłyszeć wówczas można pojedyncze dorosłe byki, które konkurują ze sobą o samice (łanie) za pomocą wydawanych odgłosów. Późną jesienią zaobserwować można, liczące czasem do kilkudziesięciu osobników, chmary łań z tegorocznymi, podrośniętymi już cielakami. W Parku populację jelenia szacuje się na 150 osobników, a liczebność populacji wykazuje od kilku lat nieznaczny, ale stały wzrost.
Mniejszy przedstawiciel kopytnych – sarna, jest tutaj zdecydowanie liczniejsza niż jeleń. Populacja sarny utrzymuje się na w miarę stałym poziomie, przy czym na przestrzeni lat obserwowane są znaczne wahania liczebności (tzw. fluktuacje). Obecnie populację sarny szacuje się na 450 osobników. Sarna, podobnie jak jeleń, wykorzystuje pierwotne dla swojego gatunku tereny otwarte. Sarny zimą tworzą liczące do kilkudziesięciu osobników rudle. Przebywanie w stadzie ułatwia zwierzętom przetrwanie ciężkiego okresu zimowego, podczas którego, niewielkich rozmiarów sarnie, ciężko jest poruszać się w śniegu oraz wydobywać spod niego pożywienie. Stąd też, często o tej porze roku sarna pada ofiarą drapieżników.
Dzik, ostatni z omawianych tu ssaków kopytnych, występuje w Parku dość licznie, niemniej jego populacja w ostatnich latach wykazuje nieznaczny spadek (2008 r. ok. 400 osobników, 2009 r. ok. 300 osobników). Charakterystyczną cechą tutejszych dzików jest osiąganie przez dorosłe osobniki niewielkich rozmiarów ciała, co związane jest prawdopodobnie ze słabą jakością dostępnego pokarmu. Podobnie jak wymienione wyżej ssaki kopytne, również dzik wykorzystuje dostępne siedliska, czyli mozaikę wilgotnych łąk, szuwarów oraz lasów. Często spotykanym na tym terenie i bardzo typowym objawem obecności dzików są tzw. buchtowiska, czyli miejsca, gdzie ssak ten w poszukiwaniu jedzenia przerzuca warstwy ziemi.
Rozległe łąki sprzyjają występowaniu zróżnicowanej fauny małych ssaków. Notuje się w Parku liczną populację ryjówki aksamitnej, nornika północnego oraz myszy polnej. Te drobne ssaki stanowią bogatą bazę pokarmową dla występujących w Parku zwierząt, zarówno dla ptaków (np. sów, szponiastych, dzierzb), jak i dla ssaków. Są one szczególnie ważnym składnikiem diety dla ssaków psowatych, reprezentowanych przez lisa i obcego pochodzenia jenota oraz przedstawicieli łasicowatych: kuny leśnej i kuny domowej, gronostaja oraz łasicy. Liczebność lisa i jenota w Parku jest dość wysoka. Przyczyną tego jest m.in. niezwykła łatwość dostosowywania się obu gatunków do różnych siedlisk. Na tym terenie jednak, podobnie jak w całej Polsce, najchętniej wybierają one miejsca bardziej suche, często zadrzewione lub zakrzaczone, gdzie podłoże umożliwia wykopanie nor. Przedstawiciele łasicowatych występują w Parku średnio licznie, przy czym wykazują różną tendencję zmian liczebności.
W Parku Narodowym „Ujście Warty” występują trzy inwazyjne gatunki ssaków: norka amerykańska, szop pracz i jenot. Dwa pierwsze gatunki zostały sprowadzone z Ameryki Północnej przez człowieka, natomiast ostatni pochodzi z Dalekiego Wschodu.
Wszystkie wymienione powyżej gatunki stanowią potencjalne lub też realne zagrożenie dla rodzimej fauny i flory. Obecnie prowadzone są przez pracowników Parku badania naukowe dotyczące ekologii i wpływu tych gatunków na lokalne środowisko.
 

  • Bóbr (fot. G.G.)
  • Sarny (fot. O.W.)
  • Dzik - locha (fot. G.G.)

wsteczwstecz

Dane adresowe

Park Narodowy „Ujście Warty”
Chyrzyno 1
69-113 Górzyca

Dane kontaktowe

tel. 95 7524027
fax: 95 7524027 w. 16
sekretariat@pnujsciewarty.gov.pl

Licznik odwiedzin

Jesteś 2427930
osobą na stronie